Bora en Sirocco
In de ruim 2 weken die
we nu onderweg zijn, hebben we al meer en vaker harde wind gehad dan het
gehele zeilseizoen vorig jaar! Na een dag of wat relaxed zeilen, voor de wind
of halve tot ruime wind met krachtje 3, kregen we onderweg van Otok Unije naar
Krivica (Otok Losinj) de befaamde Bora over ons heen. De Bora is een krachtige
tot zeer krachtige wind vanaf land die onder de kust nog eens versterkt wordt
doordat ie van de bergten "af valt". Wat begon met een lekkere 4
werd al snel een dikke 6, een krappe 7 met vlagen 8. Gelukkig hoefden we niet
al te scherp (tegenwind) te varen.
Een eerste keer zo'n
puist wind was wel even schrikken; het romantische beeld van Mediterraan
zeilen was toch wel anders, rustiger met name. En hoe zou Tico zich onder deze
weersomstandigheden gedragen? Welnu, hij vond het één groot spannend
avontuur. Gezeten in zijn bed in de achterkajuit, vond hij het schommelen,
hobbelen en wiebelen reuze leuk, gelijk een springkussen. Na wat lichamelijke
beweging kreeg de vermoeidheid bij hem de overhand (het was tijd voor zijn
siësta) en viel hij als een blok in slaap. Van de ruwe zee en dus de wilde
bewegingen van de boot merkte hij niets meer. Wat een geruststelling. Mede
gezien de wind die we de dagen erna nog zouden krijgen (maar dat wisten we
toen nog niet....!).
Na de Bora werd ons
geen rust gegund, want we kregen de Sirocco op bezoek. Dit is de evenknie van
de Bora, maar dan vanuit het zuidoostelijke richting. Qua kracht doet ie niet
voor de Bora onder. De Sirocco bleef een paar dagen en bracht ons dikke
zessen, zevens en achten!. De oplettende lezer heeft al geconstateerd dat we
met de Sirocco dus tegenwind hadden. En dat is met dergelijke wind niet fijn.
Het spreekwoord "gentleman don't sail up wind" was niet op ons van
toepassing want wij "moesten" zuidoostelijk zeilen.
Dergelijke tochten zijn
vooral inspannend en allesbehalve ontspannend. Om zeeziekte te voorkomen stond
ik (Martine) voornamelijk achter het roer. Ben (Coos' vader) entertainde Tico,
gezeten en gegordeld in zijn autofautteuil, tijdens de wakkere uren en
Coos deed de zeilvoering en navigatie. Een natuurlijke taakverdeling waar
iedereen zich goed bij voelde. De
CANDIDE trok zich van al dit windgeweld niets aan en sneed sierlijk en solide,
soms onder forse helling, door de golven.
Met een
aan-de-windse-koers is de zeilvoering van essentieel belang. Teveel zeil maakt
dat je té schuin gaat (water door het gangboord); hoewel het er buitengewoon
spectaculair uitziet, vaart het uiterst oncomfortabel. Te weinig zeil maakt
dat je gaat hakken in de golven en need I say dat dat evenmin comfortabel is.
Bang of angstig ben ik
(zijn wij) nauwelijks geweest. Het feit dat de zon schijnt maakt
onvoorstelbaar veel uit op het fenomeen ANGST. Als we zulke harde (tegen)wind
op de Noordzee zouden hebben gehad bij, laat ik zeggen, maximaal 15 graden en
onder een dik pak bewoling waar ook zo nu en dan nog regen uitvalt, had ik de
pijp allang aan Maarten gegeven. Maar als de zon schijnt, ziet de wereld er
écht anders uit: vriendelijker en lang niet zo bedreigend. En dan is harde
wind dus ook veel minder tot niet eng. Waar
je eerder alert op moet zijn, is de onderschatting van het weer dóórdat de
zon schijnt en er een aangename temperatuur is.....
Tie up bow/stern
to
's Avonds hebben we óf
in een haventje met de boeg naar een betonnen kade gelegen, of in een baai
voor anker gelegen of hebben we een Marina gevisiteerd. Persoonlijk vind ik de
kades in zo'n rustiek dorpje het leukst. Je ligt dan in het centrum en ziet
letterlijk het Croatische leven aan je voorbij trekken. Het is ook nog eens
gemakkelijk om met Tico op de kant te gaan om een stuk te gaan "jopen"
(lees: lopen). Een bijzondere haven was bijv. op het eiland Otok Unije: een
bijna sereen dorpje en je waande je ca. 50 jaar terug in de tijd. Auto's reden
er niet in de slechts 2 meter brede straten: het enige gemotoriseerde
verkeer bestond uit een verdwaalde motor van het jaar 1930 en twee
mini-trekkers. De rust werd de volgende ochtend helaas vroeg verstoord (06.30
uur) door een Unijenaar, die ons vertelde dat de ferry (hun enige verbinding
met de wereld) binnen 5 minuten zou aanmeren precies daar waar wij lagen. Dat
was nu jammer!
Een vergelijkbaar
vriendelijk en rustig sfeertje hing ook in Zlarin, de "hoofdstad"
van Otok Zlarin. Helaas werd ook hier onze rust verstoord en wel midden in de
nacht. Dit keer had de Sirocco stuivertje gewisseld met de Bora: de wind was
gedraaid en enorm aangetrokken (kracht 6 met vlagen 7). Lagen we met inslapen
nog comfortabel aan de kade aan hoger wal, halverwege de nachtrust lagen we te
bonken tegen diezelfde kade aan en nu dus aan lager wal.
Ankeren
Voor anker gaan is weer
een andere beleving en vooral in 1e instantie veel werk. Eerst een geschikte
plek scannen in de baai, anker laten vallen, achteruit varen, hopen/bidden dat
ie zich "vastgrijpt" om tenslotte nog 1x met flink wat gas nog eens
achteruit te varen, zodat ie zich écht vastgrijpt. Maar.....dan ben je er nog
niet. Je wilt ook nog even naar de kant om wat vaste grond onder je voeten te
voelen. Dus bijboot te water, van een motor voorzien om daarna zelf zo droog
mogelijk in dat wankele bootje te klimmen...met Tico én buggy. Na verloop van
tijd zullen we hier wel wat geoefender in raken.
Na onze 1e harde
windervaring (Bora) ankerden we in een diepe baai (op wat vlagen na redelijk
beschut) van het eiland Losinj, te weten Baai Krivica. Deze baai was prachtig
omgeven door hoge naaldbomen. Toen we voor anker lagen, ontdekten we nog een
specialiteit van deze Losinjese kuststrook, namelijk de naaktrecreatie. Waar
we ook keken, overal zagen we blote billen (en meer!). Dat was nog tot daar
aan toe, maar wij liepen nog in een lange broek en fleecevest omdat we het
helemaal niet zo warm vonden......
Moederdag
Na de bijbootexercitie
en toen we dus vaste grond onder onze voeten voelde, ontdekten we op een grote
"kerstboom" een wegwijsbord dat ons zou leiden naar een restaurant
op slechts 15 minuten lopen. Onze -blote- Nederlandse buren hadden al getipt
dat je daar lekker kon eten. Het feit dat het die dag Moederdag was, maakte de
beslissing om daar te gaan eten bijzonder makkelijk (en dat terwijl ik met
Coos' vader aan boord niet hoef te koken). Op naar het restaurant via een smal
en steil paadje. Tico zat als een vorstelijke prins op zijn vaders nek en had
prachtig uitzicht. We waren aanvankelijk wat sceptisch over de aangegeven 15
minuten die maar al te vaak gewoon 25 minuten of meer blijken te zijn. Maar
nee, na 13 minuten (we hadden flink doorgestapt) arriveerden we bij een
schapenveldje (even checken of we geen vleeswaren bij ons hadden.....) en even
verderop lag een uitspanning omgeven door moestuinen en hoge bergen met stenen
(weet nog steeds niet waar die voor dienen). Het is bijzonder idyllisch om
ergens te eten waar de salade naast je vers uit de grond getrokken wordt, waar
een grote BBQ is waar het vlees geroosterd wordt en waar je een enorme schaal
(duitse hoeveelheden!) aardappel met gepureerde paprika en uien krijgt. Tico
is zich, gezeten op zijn vaders schoot en voorzien van grote-mensen-bestek
vooral aan die aardappelen te buiten gegaan (Wolmet, je zou trots op hem
zijn!). Doordat we zo aan de praat raakten, vergaten we de tijd en tegen de
tijd dat we daar achter kwamen was het al bijna donker. En we moesten nog via
dat smalle en steile pad door het bos 15 minuten zónder zaklantaarn
teruglopen.....Een spannende afsluiting van een gezellig en lekker "Moederdagetentje".
Een
andere gedenkwaardige baai was op het eiland Dugi Otok, Lucina genaamd.
Gedenkwaardig vanwege het boodschappen doen of beter gezegd de onmogelijkheid
hiertoe. Lucina is het best te vergelijken met Uitdam (voor wie dit niet kent,
een gehucht even buiten Broek in Waterland): heel klein en geen voorzieningen.
Boodschappen deden we dan ook bij lokale moestuin waar een vrouw (getaand door
het buitenleven) met haar handen in de aarde stond te wroeten. Score: 3
kroppen sla en een paar uien voor nog geen NLG 1,--. En Tico zwaaide nog eens
lief en leuk...
Marina's
Dan
de Marina's: dat is ook weer een beleving al was het alleen maar vanwege het
financiële aspect. Misschien is dat ook het enige vermeldenswaardige
hierover, want de Croaten weten wel prijzen te vragen! Voor een nachtje in de
Marine betalen we ongeveer NLG 70,-- tot NLG 80,--!!! Hiervoor lig je dan aan
een steiger, kun je water tappen, stroom inpluggen en van het sanitair gebruik
maken. Ter vergelijk: voor een nachtje in de Marina IJmuiden betalen wij per
nacht NLG 50,-- en dat is de duurste en meest sjieke Marina van Nederland.
Naïef als ik kan zijn, dacht ik dat het gebruik van de wasmachine met deze
prijzen dan ook wel inbegrepen zou zijn. Informatie wees anders, totaal anders
uit. Ik kon mijn was bij een wasvrouwtje brengen, zij zou het dan wassen met
(door mij separaat te betalen) wasmiddel en dan kon ik het na 1,5 uur weer NAT
ophalen. En dat voor het lieve sommetje van, schrik niet, NLG 15,--. Nou ben
ik niet echt een zuunigerd, maar dit was mij toch wel wat al te gortig. En dus
doe ik de was nog steeds met de hand (krijg het niet zo schoon als een
machine, helaas..).
De
Marina in Pula was op zich nog bijzonder omdat we met ons schip zo'n beetje in
een cultuurhistorisch verantwoord amfitheater (nr. 6 op de wereldranglijst)
lagen. Dat was wel mooi. Verder proberen we de Marina's, voor zover mogelijk,
wat te mijden.
Iets
anders waar de Croaten goed geld mee verdienen is de sailing permit die je bij
aankomst in dit land moet aanschaffen. Het is een papiertje met een Croatische
stempel en je scheepsnaam en eigen naam. Dat simpele A-5je kost
"slechts" NLG 450,--. Ons inziens niet echt de manier om nautisch
toerisme te stimuleren....
Motorpech
Via
de Marina schakelen we over naar een zeer recent avontuur. Wat is er gebeurd?
We hebben motorpech gekregen. Nu hoeft dat nog
niet zo spectaculair te zijn, maar bij ons stopte de motor ermee net toen we
een baai ingevaren waren.....Als een razende roeland heeft Coos het grootzeil
gehesen en de genua uitgerold en zijn we -dat zul je net zien: tegenwind- de
zeer smalle baai uitgekruisd. Mijn God, dat was hard werken: lagen we net over
bakboord, moesten we alweer overstag naar stuurboord! We moesten, hoe gek het
ook klinkt, naar veiliger wateren en dat was in dit geval open zee. De baai
was klein, aan lager wal en behoorlijk diep: ankeren was aldus geen optie.
Coos
dook direct in de motor om uit te zoeken wat er loos was. De dieseltoevoer
werd gecontroleerd (voldoende diesel) en na demontage van het dieselfilter,
waarin veel vuiligheid werd aangetroffen, dachten we het euvel verholpen te
hebben. Niets bleek minder waar: na 2 uur sleutelen, slangetjes doorblazen,
boeken raadplegen, peinzen, frustratie, wanhoop en nog veel meer emoties,
kregen we het niet gefixed. Wat nu? Nadere bestudering van de kaart en de
pilot deed ons besluiten naar de voor alle winden goed beschutte Marina van
Milna op Otok Brac te zeilen. Daar het inmiddels al half 6 was, was het zeer
waarschijnlijk dat we daar in het donker zouden aankomen. Zo kregen we zomaar
en vooral ongevraagd onze eerste avondtocht voor onze kiezen... en dan ook nog
zonder motor.... Gelukkig waaide het slechts licht en waren de voorspellingen
voor de avond c.q. nacht in een bepaald opzicht rustgevend, nl. nog minder
wind.
Om 21.30
uur was het donker en hadden we nog ca. 5 mijl te gaan tot aan Milna.
Met slechts 5 knopen wind in de rug zou het een lange dobbertocht gaan
worden.....Om 23.30 uur, we hadden nog ca. 3 mijl voor de boeg, viel de wind
helemaal weg en begon het zacht te regenen.
Tijd
voor McGyverKeijser! De motor van de bijboot (Mercury) werd, onder veel
geschommel en gehobbel door de deining van de zee, op de bijboot getakeld en
de bijboot werd langszij vastgesjord. Coos gezeten in de bijboot startte de
Mercury 5 pk en "sleepte" de CANDIDE op deze manier voort. Er zat in
elk geval weer beweging in onze onderneming.
In
het donker is het inschatten van afstand bijzonder lastig. We hadden dan wel
het geluk ons te kunnen oriënteren op een lichtflits, maar hoever we daar nog
van verwijderd waren was slechts gissen. Na een half uur kwam er weer wat
wind, van voren dit keer. Doordat het ook wat geregend had, rook je de
naaldbomen op het eiland. Een bijzondere ervaring; een stikdonkere en bewolkte
nacht, een zuchtje wind en dan het "parfum" van het bos. De bijboot
sjorden we weer áchter de CANDIDE en de genua werd uitgerold: we gingen weer
een stukje zeilen. Dit genoegen duurde ongeveer een uur (met een snelheid van
wel gemiddeld 1.8 knoop per uur) en toen was het weer gebeurd met de wind. De
alternatieve motor werd langszij aangekoppeld en zo snorden we uiteindelijk om
02.00 uur de haven van Milna binnen.
Het
volgende probleem, of uitdaging zo je wilt, diende zich aan: waar kunnen we
aanmeren en hoe gaan we dat doen? Inventarisatie van de situatie gaf als
uitkomst dat we langszij een ander groot schip zouden gaan aanmeren. Coos
bleef in de bijboot om de Mercury te bedienen. Dit hield in dat ik én de
CANDIDE langszij dat andere schip moest manoeuvreren én dat ik daar zo'n
beetje tegelijkertijd op moest springen "gewapend" met zowel de
voor- als ook achterlijn. Coos kon niet meer doen dan roeraanwijzingen geven
en natuurlijk de nodige morele support ("je kan het!"). Het
windstille weer was een geweldige hulp; hierdoor werden we noch de ene noch de
andere kant opgeblazen, maar gleden we heel rustig langszij en was het gewoon
soepel inparkeren alsof er niets met onze motor aan de hand was. Coos
klauterde via de CANDIDE op ons aanmeerschip, knoopte de landvasten vast en
belegde een "spring". Op enig moment zie ik hem midscheeps
voorovergebogen over de zeerailing hangen kreten slakend van verbazing, schrik
en ongeloof. Wat is er nou gebeurd? Tijdens ons nachtelijk zeilavontuur hebben
wij uit voorzorg ons reddingsvest aangetrokken. Dit is een plat soort
hoefijzer dat zich met lucht vult zodra een bepaalde capsule in aanraking komt
met overvloedig water of zodra je aan een rood lipje trekt. Welnu, dit rode
lipje was tijdens het beleggen van de spring klem komen te zitten tussen de
zeerailing en had het reddingsvest geactiveerd. In een luttele 30 seconden
stond Coos, niet wetend wat hem overkwam, hoog en droog met een opgeblazen
reddingsvest.
Half
3 in de nacht en bekaf, een pijnlijk en stijf lijf van de fysieke maar ook
emotionele spanning en een smaak in mijn mond alsof er een olifant was
overleden, want niets gegeten en wel gerookt (sorry, stress!). Drie uur in de
nacht: Coos heeft een kopstootje gedronken en we rollen tollend van de
vermoeidheid in bed. Hopelijk zou Tico wat gaan uitslapen, dan konden wij nog
wat extra uurtjes pakken. En die motor...een nacht slapen gaf misschien nieuwe
inspiratie!
Tico
was ons inderdaad goed gezind en wekte ons pas om 09.00 uur. Na een lekker
ontbijt met ei en wentelteefjes (we recyclen oud brood) stortte Coos zich weer
op de motor en ging ik voor een ommetje met Tico. Bij terugkomst na een uurtje
bleek helaas dat Coos meer tijd nodig had. Tico ging ondertussen slapen in ons
grote-mensen-bed, zodat Coos achter (waar Tico's kooi is gehuisvest)
gewoon door kon gaan. Alles heeft Coos geprobeerd: slangetjes doorblazen,
filters vervangen, boeken lezen, injectiespuiten checken, uitlaat controleren,
ontluchten, nog meer boeken raadplegen, elektrisch circuit nagelopen, maar nog
mocht het niet baten: de motor deed het nog steeds niet! God, wat frustrerend!
Het
werd weer tijd voor een plan: onze gedistingeerde Italiaanse buren
attendeerden ons op een Milnaase engineer, Jimback genaamd, die echt gouden
handjes zou moeten hebben. De kunst was alleen om hem te vinden en hem op je
schip te krijgen. Maar, de hulp van deze Italiaanse buren hield niet op bij het
attenderen; ze gingen voor ons op zoek en vonden hem. Aan het einde van de dag
(dinsdag 22 mei) zou hij langskomen. Rond 17.00 uur werden wij een beetje
zenuwachtig, want in deze Zuideuropese landen weet je dat men het niet zo nauw
neemt met de tijd. Om 17.15 uur werden onze zenuwen tot rust gebracht, want
Jimback stond op onze loopplank. Via handen en voeten en wat kernwoorden
Engels en Duits (Jimback sprak voornamelijk Croatisch) heeft Coos uitgelegd
wat er volgens hem aan de hand was. Jimback zette z'n leesbril op, keek en
luisterde eens naar het geluid dat de motor nog produceerde en vertrok
vervolgens direct met de mededeling dat hij over een half uur terug zou zijn.
Wederom gierende zenuwen: "zou hij wel terugkomen?" en vervolgens
berusting en vertrouwen: "natúúrlijk zou hij terugkomen!".
En inderdaad, na 3 kwartier stapte hij weer aan boord met een gereedschapkist.
Hij checkte de dieseltoevoer en de ontluchting: eigenlijk alles wat Coos ook
gedaan had. De truc die uiteindelijk in geen enkel boek geschreven staat, maar
feilloos werkte, bleek te bestaan uit het handmatig regelen van de
luchtinlaat. Het laatste beetje lucht dat je met normaal ontluchten er niet
uitkrijgt, gebeurd via deze methode wel. Deze truc schijnt overigens alleen
bij Perkinsmotoren te werken.... Enfin, al met al is hij in totaal een
kwartier bezig geweest en kostte het ons slechts NLG 30,-- (dat vonden nu best
wel weer goedkoop).
Het
is geruststellend dat Coos met z'n redenatie goed heeft gezeten; dat het
uiteindelijk iets "kleins" zou zijn waardoor de motor niet meer
liep. Ook is het geruststellend dat de motorpech dus niets ernstig is geweest
oftewel we hoeven de motor niet te wantrouwen. We kunnen weer plannen maken!
