Op zondag 30 september 2001 ging om 04.30 uur de wekker! Om 05.00 uur precies gooiden we -evenals de onze nieuwe Amerikaans-Franse vrienden van de Exuberance- de trossen los in Queensway Marina om aan onze 5-daagse tocht richting Fuertoventura te beginnen. De vorige middag heeft Coos nog voor een laatste keer in het internetcafé de weerberichten er op na geslagen. Via www.buoyweather.com konden we beschikken over een 5-daags vooruitzicht inclusief swellvoorspelling. En volgens hen zouden we rustig weer krijgen met wind uit de goede richting. We zouden zien!!!

Het tijdstip van vertrek lag zo vroeg omdat je bij het verlaten van de Straat van Gibraltar richting de Oceaan rekening moet houden met stroom, tij en wind. In principe stroomt het water voortdurend vanuit het westen naar het oosten. En wordt die stroom in kracht versterkt doordat het door een smal "gaatje" moet. Je kunt dus alleen rekening houden met het tijdstip waarop die stroom het minst sterk tégen is, nl. 3 uur na hoogwater (volgens de statistieken). Verder is het belangrijk -zo niet cruciaal- de wind uit de goede richting te hebben. En dat betekent bij voorkeur wind uit het oosten of geen wind.

Niets aan bovenstaande is overdreven of gezeur. Dat bleek maar al te zeer uit het feit dat wij ondanks rekening houdend met bovengenoemde criteria een groot gedeelte van de Straat van Gibraltar hebben afgelegd met een snelheid van 2,5 knoop per uur, terwijl de motor snorde op een snelheid van 5,5 knopen. Oftewel, we hadden 3 knopen stroom tegen en schoten dus maar 2,5 mijl per uur op. Dat was in het "slechtste stuk". We hebben ook nog een tijdje 3 mijl per uur gevaren. Nee, er werden geen wereldsnelheidsrecords gebroken door de CANDIDE.

Toen we zo'n 10 mijl uit de Straat van Gibraltar waren, was het moment daar om links af, naar beneden, af te slaan. Dit is ook het moment dat we ons voordeel zouden moeten gaan doen met de heersende wind in dat gebied: de Portugese Noord. Ons moment van links afslaan werd een mijl of wat uitgesteld daar we een konvooi oorlogsschepen komende uit westelijke richting voor moesten laten gaan. Deze in totaal 9 schepen (oorlogsfregatten, mijnenvegers en bevoorradingsschepen) waren, zo schatten wij in, op weg naar de Indische Oceaan. Midden op de oceaan worden wij op die manier herinnerd aan de anti-terreur acties die door de Verenigde naties worden ondernomen. Alle schepen voerden een NATO-vlag en eigen landenvlag: zo passeerde ons -voorop uiteraard- een Amerikaans schip, gevolgd door een Brit, een Spanjaard, een Turk, een Duitser, een Griek, een Fransoos, en natuurlijk een Nederlander! Op alle schepen heerste -van een afstandje gezien- een gediscipli- neerde rust. Behalve dan op het Nederlandse fregat. Op het achterdek werd een grootscheepse borrel gehouden: slingers, vlaggen, een tap en zonnige muzikale klanken van The Beach -Surfin'Surfin' Boys. Ongeveer een week later zagen we via CNN dat er -op Amerikaans initiatief- aanvallen uitgevoerd werden op Afghanistan......... Het laatste beetje hoop op worldpeace en een vreedzaam offensief tegen terroristen behoorde tot de verleden tijd.

Ongeveer een uurtje nadat we onze koers naar zuidelijke richting verlegd hadden, begonnen we te merken dat we op de oceaan zaten. En dat is héél anders dan op zee. De swell, de deining is enorm. Hoge heuvels en diepe dalen maar allemaal zeer lang en geheel niet oncomfortabel. Wel heel indrukwekkend maar absoluut niet beangstigend. Hoewel het moeilijk is precies aan te geven hoe hoog de golven waren, schatten we het in op een metertje of 7 met een lengte van golf tot golf een meter of 40. De swell was zo hoog vanwege stormen die in het noordelijk gedeelte van de Atlantsiche oceaan woedden. Na weer een half uurtje begon het voorzichtig te waaien: de Portugese Noord. Het grootzeil was al gehesen en snel werd de genua erbij getrokken. De motor kon uit en we konden zeilen! Heerlijk: stilte, rust en een enorme wijdsheid.

Voor de avonden en de nachten hadden we een 3-uur op en 3-uur af wachtsysteem samengesteld. De eerste nacht zou in dat systeem iedereen in zijn wacht maar 1 uurtje alleen zitten: het middenuur. Het 1e uur werd gedeeld met de voorgaande wachtloper en het 3e uur werd gedeeld met de navolgende wachtloper. Voor een eerste nacht op de Oceaan gaf dit wat psychologische veiligheid en was het rustig inkomen. We waren gezegend met een volle maan: een schijnwerper die de gehele nacht het water verlichtte. Echt donker is het nooit geweest; het was slechts iets donkerder dan schemerdonker. En ontelbare sterren glinsterden aan de hemel. De navolgende nachten hielden we het 3-uurs wachtsysteem aan, maar lieten we het niet meer overlappen. Eén uitzondering werd hierop gemaakt en wel voor mij: 3 uur wakker blijven hield ik nauwelijks vol. Het was voor mij vechten tegen de slaap en mijn hoffelijk mannelijk gezelschap stemde gelukkig in met een 2-uurs wacht voor de enige vrouw aan boord. Natuurlijk zat er ook wat in voor hen: ik deed nl. met plezier een deel van de beruchte hondenwacht oftewel de uren in het midden van de nacht. Uiteindelijk draaide het systeem soepeltjes en had iedereen zéker zo'n 5 uur slaap per nacht (al dan niet aaneengesloten). Op één uitzondering na dan: de kapitein van de CANDIDE, Coos, heeft misschien nog het minst geslapen. Hij was te allen tijde beschikbaar om uit zijn bed gehaald te worden als er beslissingen genomen moesten worden over zeilvoering of wanneer onduidelijke mede-schepen al dan niet op ramkoers lagen.

Het evenwichtsorgaan van onze matrozen moest -vooral- de eerste dag wennen aan het zeeleven. Beiden hebben zich zéker één dag behoorlijk katterig en narrig gevoeld. Na het ontbijt op de 2e ochtend moest het lijf van Paul razendsnel reageren op een aanval van braken. Sneller dan onze ogen het konden registreren hing hij over de railing......... Een paar uur slapen of doezelen in het gangboord tesamen met een Belgische reiscapsule (=zeeziektepil) en wat cola waren voor hem de remedie. Om van een zelfde lot als Paul beschoren te blijven nam Jeroen alvast ook direct een voorzorgsmaatregel: eveneens dé Belgische reiscapsule. Na die dag hebben ze nergens meer last van gehad en hadden de lijven zich aan het geschommel aangepast.

Het slapen op een schommelde boot was eveneens flink wennen. Tenslotte was de deining behoorlijk en de wind niet altijd voldoende om "de wind in de zeilen te houden". Zo ontspannen mogelijk liggen en meegaan met de beweging is het beste advies, maar dit druist nog weleens in tegen de natuurlijke reactie van het lijf om zich "schrap" te zetten. Maar.... alles went als je het maar een beetje de tijd geeft.

Coos en ik hadden onszelf verantwoordelijk gemaakt voor de verzorging van de maaltijden. Tenslotte weten wij behoorlijk de weg in de boot en is ons lijf iets beter bestand tegen een wat langdurig verblijf binnen. De eerste dagen was het vooral Coos die het avondmaal bereidde. Na dag 3 zat ook ik in mijn ritme en had ik zin om lekkere dingen klaar te maken. Onze matrozen meten gemiddeld 1.95 meter en dergelijke lijven hebben degelijk voedsel nodig. We hadden groots ingeslagen en de rijst met roerbakgroenten, de spinazie-gehaktschotel, de koude pastasalade, de spaghetti-meatballs gingen er in als koek. Voor ons doen hebben we extra actief aandacht aan het eten besteed; als we met z'n drieën varen, schiet er maar al te snel een maaltijd bij in. Deze ervaring heeft bevestigd dat het nuttigen van lekker eten een speciaal moment op de dag kan zijn; vooral als je er tijd en aandacht aan besteed. Wentelteefjes als ontbijt, pasta-soep of opgewarmde left-overs als lunch, chips met dip als tussendoortje een stuk fruit als dessert en 's nachts chocolate-chip cookies met warme koffie.

Een ander belangrijk punt tijdens een meerdaagse overtocht die er maar al te snel bij inschiet, is de persoonlijke hygiene. Paul was van ons het schoonst, tenminste als je dat afmeet aan de tijd die hij in de badkamer verbleef. 's Ochtends schoof hij na het ontbijt de badkamer in om er zéker een uur later lekker (ruikend naar de aftershave Daniel Hechter) frisgewassen weer uit te komen. Dat wordt nog wat thuis, later als zijn kinderen groot zijn en 's ochtends ook de badkamer nodig hebben..... "Papa, ben je nu nog niet klaar? Ik moet ook nog en ik moet zo weg!!!" Verder hebben Paul en Jeroen mij in qua representativiteit van een geheel andere kant leren kennen. Zag ik er "thuis" altijd tiptop en om door een ringetje te halen uit. Tijdens deze oversteek heb ik 4 dagen in dezelfde lange thermo-onderbroek en bijbehorend -shirt rondgelopen. Mijn haar had ik verstopt onder een nautisch mutsje; er was door alle zoute lucht nl. geen land meer mee te bezeilen en het piekte anders alle kanten op. Wel hebben we de gewoonte van Paul overgenomen door onszelf na de washandwasbeurt rijkelijk te besprayen met parfum/ aftershave. Dat geeft je in elk geval het idee dat je weer góed schoon bent.

Onderweg hebben we Coos' verjaardag gevierd: 4 oktober! Een verjaardag op de oceaan. Naast een verjaardagslied werd hij door Jeroen en Paul verrast met een doos sigaren. Later op de ochtend kon hij proeven van een zelfgebakken Brownie-cake (was goed gelukt, al zeg ik het zelf). En als absolute topper kregen we 's middags een grote groep dolfijnen om de boot. Ze zwommen een heel stuk met ons mee, springend en dartelend voor de boeg van het schip. Een bijzondere ervaring; het zijn zulke schitterende beesten en ze bewegen zo soepel door het water. Prachtig! En Coos had zich geen mooier verjaardags- cadeau kunnen wensen (behalve één ding dat, maar daarover later meer). Op de avond van zijn verjaardag waren we inmiddels dicht genoeg bij land om voldoende ontvangst op de GSM te hebben. VerjaardagsSMS-en en ingesproken voicemailberichten maakten de dag voor hem compleet.

Terug naar het leven in en op het water: vooral Jeroen heeft veel dolfijnen gezien; als hij 's nachts zijn wachtbeurt aan een ander overdroeg, had ie altijd wel een paar dolfijnen om de boot gehoord of gezien. Ook hebben we onderweg een schildpad gezien; Paul spotte hem als eerste. Ondanks het grote lijf van Paul, kan hij behoorlijk snel reageren. In no-time sprong ie op van de kuipbank (beng! met zijn hoofd tegen de biministang!) om zich met een halve flikflak over de zeerailing te werpen en het beest van zo dichtbij als mogelijk te zien. Volgens hem was het beest overigens dood...... Jeroen en ik hebben op een vroege ochtend in de verte walvissen gezien. Althans, aanvankelijk dachten we walvissen te zien (spuitend water en een flapperende staart boven het water) maar al snel leek het ons zo niet-realistisch dat we er maar dolfijnen van gemaakt hebben. Op Fuertoventura heb ik echter naderhand behoorlijk wat "overstekers" gesproken die óók walvissen hadden gezien: hetzelfde signalement als hierboven beschreven. Dus toch walvissen Jeroen!

De gehele tocht heeft Coos zijn sleepvislijn achter de boot aangesleept....en de gehele tocht heeft er geen vis in gehapt. Althans dat dacht ie. Voordat we de haven van Castillo, Fuertoventura indraaiden, haalde hij de lijn binnen en wat schetste zijn verbazing: de kaak van een vis. En dat was dan ook meteen alles. De rest van het beest is er door een andere, grotere vis, afgegeten zonder dat wij dat gemerkt hebben. God, wat heeft hij gebaald. Dit zou nl. een bijna nog mooier verjaardagscadeau voor hem zijn geweest: een vis vangen! Na 6 maanden varen en "slepen" heeft ie nog nimmer één vis gevangen. Slechts plastic tassen en andere rotzooi zijn aan zijn haak blijven hangen. En als ie dan anderen spreekt die wél tonijn of dorade hebben gevangen, wordt zijn frustratie nog groter. Hopelijk wordt e.e.a. behoorlijk goed gemaakt als ie oversteekt naar de Carieb.

Van de 653 mijl die we moesten afleggen naar Fuertoventura hebben we ongeveer de helft kunnen zeilen en hebben we de helft moeten motoren. Zeiltechnisch hebben we alles uit de kast getrokken: spinnaker (bij lichte wind), passaatzeilen (bij iets meer wind) en 's nachts bij nog minder wind en de motor aan de stagfok erbij om het schommelen enigszins in de hand te houden (voor zover mogelijk). Coos had in zekere zin vrijaf: de matrozen deden al het dekwerk en Coos kon vanuit de kuip instructies en tips geven. Ik had wat dat betreft nog meer vrijaf: de gehele tocht heb ik welgeteld 1 uur achter het roer gestaan. De autopilot deed 's nachts het stuurwerk. Overdag vonden Paul en Jeroen het leuk, althans als we zeilden, om achter het roer te staan en te voelen hoe het schip reageerde op wind en golven.

Jeroen en Paul genoten. Het is nauwelijks in woorden samen te vatten hoe geweldig ze deze tocht vonden: zeilen op de oceaan! Jeroen had vanaf het moment van vertrek een gelukzalige glimlach op zijn lippen die niet meer is verdween. Hij wilde niet slapen overdag, hij wilde eigenlijk ook niet slapen 's nachts, hij wilde gewoon niets missen van dit avontuur. En Paul idem dito, alhoewel hij overdag wel zo af en toe toegaf aan het zwaar worden van zijn oogleden. Het voelt nl. zo anders om op de oceaan te varen dan op de zee (middellandse zee, noordzee, waddenzee). Het verschil zit -tastbaar- in de deining die op de oceaan hoog en lang kan zijn. Maar het verschil zit ook in de psychologische beleving; het idee dat je je op een immens groot en wijds wateroppervlak bevindt met een haast onpeilbare diepte onder je. Voor landrotten is het misschien moeilijk voor te stellen hoe mooi het is om alleen maar water om je heen te zien: diepblauw water, lichtblauwe lucht met hier en daar een schapenwolk en nauwelijks andere schepen te bekennen.

Het was voor ons fantastisch om zulke enthousiaste mensen aan boord te hebben. We hebben met elkaar heel veel plezier en lol gehad. Er is geen onvertogen woord gevallen, gewoonweg omdat het alleen maar leuk en gezelllig is geweest. Wat daarbij ook hielp, was dat het goed klikte tussen Jeroen en Paul: twee mensen die elkaar voor vertrek niet (of nauwelijks) kenden. Ze hadden elkaar slechts één keer eerder ontmoet bij het verhuizen van onze inboedel.... Maar dezelfde humor, hetzelfde vermogen tot ongebreideld genieten en beiden heerlijk ongecompliceerd. HULDE! En beiden mogen wat ons betreft zó weer meevaren op een oversteek.

Op vrijdagochtend 5 oktober om 08.00 uur vaarden we de haven van Puerto de Castillo, Fuertoventura, binnen. 5 Dagen en 5 nachten op zee. We werden onthaald door Annemarie, Gijs en de kids (Stijn en Emma). Zij waren daar een paar dagen eerder met het vliegtuig aangekomen en stonden als een heuse vrouw (én man) van Stavoren haar man (en vriend) op te wachten. Om 08.30 uur schoot de champagnekurk door de lucht: vieren dat we er waren, vieren dat het zo'n goede overtocht was geweest, vieren dat het zo gezellig was verlopen. Jeroen ging vervolgens naar zijn appartement om zich op te frissen. Paul dook, samen met Daniel Hechter, de douche van de Marina in en Coos en ik maakten schoon schip aan boord. Wéér een mijlpaal in ons zeilavontuur! We zijn op de Canarische Eilanden, onze laatste Europese stop voordat we oversteken naar de Carieb.